Een broer en een zus met een moeder die verdwenen is. Een landhuis vol geheimen en een oorlog vol codes. Dat zijn de veelbelovende ingrediënten voor dit boek van Ruta Sepetys en Steve Sheinkin. Lukt het hen om met deze ingrediënten een boeiend boek te schrijven?
Er staan codes op de voorkant van het boek! Raadsels die je op kunt lossen! Hoe cool! En hoe passend bij een boek dat zich afspeelt op Bletchley Park ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.
Het Raadsel van wat? Van Bletchley Park!
Ja, het raadsel van een park dus. Bletchley Park welteverstaan. Dit park bestaat echt. En eigenlijk gaat het hier niet alleen over een park, maar over een heel landgoed dat in Zuid-Engeland ligt. Een landgoed dat tegenwoordig een museum is, waar ik heel graag een keer naar toe zou willen. Alleen kom ik niet dagelijks in Engeland en zal dit bezoek dus nog wel even op zich laten wachten.
Wat was er zo bijzonder aan dit landgoed? Bletchley Park was tijdens de Tweede Wereldoorlog het hoofdkwartier van allerlei wiskundigen en codekrakers. 24/7 werd daar gepoogd, en gelukkig met regelmatig succes, berichten te onderscheppen die in het belang van de geallieerden waren. Onder andere de bekende wiskundige Alan Turing was hier aan het werk. Hij hield zich met name bezig met de enigma-berichten.
Een enigma-machine is een coderingsapparaat dat ten tijde van WOII met name door de Duitse Wehrmacht werd gebruikt om gecodeerde boodschappen over te brengen. Dankzij het extreem hoge cryptografische niveau was het vrijwel onmogelijk de codes van deze machine te kraken. Toen dit uiteindelijk toch lukte (vaak wordt gedacht dat de Britse inlichtingendienst op Bletchley hierin de primeur had, maar de Pool Marian Rejewski mag hier toch echt met de eer strijken. De Britten waren wél degenen die in WOII de uitgebreide versie van de enigma wisten te kraken), bleek dit met name voor de oorlog op zee een enorme doorbraak ten gunste van de geallieerden te zijn.
Het Raadsel van Bletchley Park: de roman
De roman van Sepetys en Sheinkin speelt zich dus af op Bletchley Park. Hoofdpersonen zijn Jakob en Lizzie, broer en zus. Jakob houdt zich op Bletchley bezig met het kraken van de enigma-machine, terwijl Lizzie probeert de verdwijning van hun moeder Willa op te lossen. Willa is verdwenen tijdens een opdracht voor de Amerikaanse ambassade in Polen. Er wordt aangenomen dat ze is omgekomen bij een bombardement, maar zolang daar geen direct bewijs voor is, weigert Lizzie zich hierbij neer te leggen. Naarmate haar zoektocht vordert, komen er steeds meer geheimzinnige boodschappen tevoorschijn, die broer en zus uiteindelijk naar een bepaalde plaats brengen. Daar ontdekken ze of de berichten daadwerkelijk van hun moeder komen, of dat dit een valstrik blijkt te zijn.
Het Raadsel van Bletchley Park: historie
Wie zich een beetje verdiept in Bletchley Park, de enigma-machine en de rol van Alan Turing, zal al snel ontdekken dat er veel historische feiten in dit verhaal verwerkt zijn. Alan Turing heeft inderdaad op Bletchley gewerkt, de omschrijving van het landgoed klopt met hoe het er destijds uitzag (en nog altijd uitziet) en diverse personages die een rol in dit boek spelen, hebben echt bestaan. Ook de manier waarop er gewerkt werd, de nummers en namen van de verschillende gebouwen en het werk dat daar gedaan werd… allemaal keurig historisch verantwoord beschreven. Alle lof voor het uitwerken van deze historische setting.
Het Raadsel van Bletchley Park: fictie
Tegelijkertijd hebben de auteurs zichzelf hiermee misschien ook wel een beetje in de vingers gesneden, want wanneer het decor zo tot op detailniveau is uitgewerkt verwacht je dit ook bij de fictieve personages die het verhaal moeten dragen. En die zijn helaas niet altijd even sterk neergezet. De Amerikaanse oma van Jakob en Lizzie gedraagt zich veel overdreven om geloofwaardig te zijn, terwijl ze de functie van een antagonist vervult en dus toch wel enige geloofwaardigheid zou moeten hebben om het plot tot zijn recht te laten komen.
De detective die door deze oma is ingehuurd om haar kleindochter naar Amerika te halen, is geen knip voor zijn neus waard en de manieren waarop Lizzie twee keer – eigenlijk zelfs drie keer – aan hem weet te ontsnappen zijn veel te eenvoudig voor het historische decor en zo zijn er nog wat onvolkomenheden. Een beetje alsof de groep 8 musical dit jaar wordt opgevoerd op de set van Bridgerton. Onder andere hierdoor is ook de opbouw van het plot wat traag en hobbelt het verhaal na de (anti)climax te lang verder.
Het Raadsel van Bletchley Park: codes en geheimschrift
Een verhaal dat zich afspeelt op Bletchley Park kan natuurlijk niet zonder codes en geheimschrift. Ja, dat zijn twee verschillende dingen volgens Jakob:
‘Oké, dit is geheimschrift,’ zeg ik om te oefenen terwijl ik door de lege kamer ijsbeer. ‘Wat niet hetzelfde is als een code. Bij een code wordt een heel woord of een groepje woorden vervangen door letters, getallen of andere symbolen. Een geheimschrift is anders, schijnbaar eenvoudiger. Bij een geheimschrift staat een letter voor een andere letter in de plaats.’
Die codes en geheimschriften komen op verschillende manieren terug in het boek. Jakob en Lizzie ontvangen ze privé en moeten ze zien te ontcijferen, maar ook in zijn werk als codekraker ziet Jakob verschillende codes voorbijkomen die met de lezer gedeeld worden. Het mooie aan dit boek is dat je deze codes zelf op kunt lossen. Dat geldt ook voor de codes op de cover. Het leukste is het natuurlijk om helemaal zelf uit te puzzelen wat er echt staat, maar omdat de makers van het boek bekend zijn met ongeduldige mensen zoals ik, hebben ze achterin enkele hints gegeven die je al een heel eind op het goede spoor zetten.
Hoewel ik dus niet zo heel enthousiast wordt van de verhaallijn en de manier waarop enkele personages zijn uitgewerkt, ben ik erg blij met de historische setting. Ik wist wel iets van het werk op Bletchley Park, maar heb er wel een veel beter beeld bij door dit boek te lezen. En die historische setting is zo fijn uitgewerkt, dat het boek toch nog doorgaat voor prima leesvoer wat mij betreft.
Ik ben benieuwd wat jij ervan vindt.
Dit bericht bevat affiliatelinks. Wanneer je het boek aanschaft via zo’n link, krijg ik als dank een kleine vergoeding. Hiermee onderhoud ik deze site. Jij betaalt uiteraard niks extra’s.
