Je zal het maar meemaken. Lig je net een beetje weg te dromen, alles heerlijk pais en vree in je leven, komt er ineens een wit konijn voorbij gerend. Tot dusverre niet heel bijzonder en daarom is Alice ook niet direct in alle staten. Maar als het tot haar doordringt dat het konijn een horloge uit zijn vestzak haalt en een paniekerig ‘oh nee, oh nee. Ik kom te laat!’ uitkraamt, kan ze natuurlijk maar één ding doen: het konijn achterna hollen. Na een eindeloze val door een konijnenhol belandt ze in Wonderland. Daar ontmoet ze de ene na de andere excentriekeling, waarvan de meesten nou niet direct behulpzaam zijn. De gekke hoedenmaker verstaat de kunst van veel praten en niks zeggen. De kolderkat heeft de neiging op de vreemdste momenten op te duiken dan wel te verdwijnen en dan heb je natuurlijk nog de hartenkoningin die te pas en … nee, eigenlijk alleen maar te onpas dreigt met gruweldaden. Succes daarmee, Alice.
De auteur: Lewis Carroll
Er zullen maar weinig mensen zijn die nog nooit van Alice in Wonderland gehoord hebben. Lewis Carroll (het pseudoniem van de wiskundige Charles Dodgson) schreef het verhaal in 1862-1865 voor Alice Liddell naar aanleiding van een gezamenlijk boottochtje, waar ook de zus van Alice en een vriend van Lewis bij aanwezig waren. Twee volwassen mannen (Lewis was ongeveer 30 jaar) die twee jonge meisjes (Alice was ongeveer 10 jaar) meenemen… Dat voelt toch een beetje ongemakkelijk. Het wordt nog ongemakkelijker als je weet dat hij met nog veel meer jonge meisjes omging, om haarlokken van hen vroeg, en hen veelvuldig op de foto zette. Ook ging hij zelf op de foto, met een meisje op zijn schoot. Man, man, man, je ziet de rode vlaggen gewoon wapperen! Duidelijk gevalletje #MeToo. Althans, dat zou je denken.
Laten we niet vergeten dat we het over het victoriaanse tijdperk hebben, waarin dit blijkbaar niet helemaal ongebruikelijk was. Er zijn meer van dit soort foto’s bekend en meisjes werden in die tijd vanaf 12 jaar als vrijwel volwassen beschouwd. Als ouders toestemming gaven, konden meisjes op die leeftijd zelfs trouwen. Biografen zijn het dan ook niet eens met elkaar over de achterliggende reden van Lewis’ interesse in Alice. Zag hij een huwelijk met haar voor zich? Wilde hij haar zus versieren? Wellicht hun gouvernante? Wilde hij in een goed blaadje komen te staan bij de vader van Alice die een collega van hem was? Ging het om een platonische vriendschap? Wat in ieder geval wel met zekerheid gezegd kan worden is dat hun contact ongeveer een jaar na de boottocht stopte. Waarom precies weet niemand want uit het dagboek dat Lewis bijhield, zijn pagina’s verwijderd.
Disney en Alice in Wonderland
Op het eerste gezicht is Alice in Wonderland een heerlijk fantasieverhaal vol grappige figuren. Een onjaardag die gevierd wordt, een aantal speelkaarten dat rozen aan het verven is, de al eerder genoemde hoedenmaker en kolderkat… geen wonder dat dit tijdloze verhaal tot de verbeelding spreekt, Walt Disney hier wel brood in zag en er een animatiefilm van maakte, die nog altijd bekend is. Een aantal jaren geleden was ik in een Disneypark en heb ik me gezellig rond laten draaien in een attractie, gebaseerd op het bekende theepartijtje. Ik houd van fantasie. Ik vind deze laag van het verhaal geweldig.
Diepere lagen in het verhaal van Alice
Er zijn ook lezingen van het verhaal die een heel andere kant belichten. Lezingen die allerlei scènes in het verhaal zien als een metafoor voor het leven. De rups die in de kinderversie gemoedelijk een pijpje aan het roken is, staat volgens velen symbool voor de drugsscene. Hij zit toch niet voor niets op een paddenstoel? Het moet op zijn minst een waterpijp zijn waar hij aan lurkt, en de droom van Alice is geen droom maar een psychedelische trip van heb ik jou daar. Je kan beroerdere trips treffen.
Je zou het verhaal ook vanuit een politieke invalshoek kunnen duiden. De dwingende hartenkoningin wiens wil wet is, leidt een chaotisch koninkrijk. Aangezien we van Lewis Carroll weten dat hij gemengde gevoelens had over de rol van koningin Victoria, zijn diverse onderzoekers ervan overtuigd dat dit terug te zien is in Alice in Wonderland. De rol van Alice, die binnen het koninkrijk haar eigen waarden hoog houdt, zou dan weer een pleidooi voor het kolonialisme zijn.
Een derde lezing die rondgaat onder literatuurcritici is dat de reis van Alice door Wonderland symbool staat voor een seksuele ontwikkeling. Het konijnenhol is de geboortegang, de nek van Alice die de ene keer heel lang is en daarna toch weer krimpt doet hen ook aan iets denken dat daarmee te maken heeft en de bloemen die Alice op haar reis meerdere keren tegenkomt, waarschuwen haar er een juiste moraal op na te houden.
Wat moeten we nu met Alice en haar Wonderland?
Tja, en wat moeten wij hier nu allemaal mee? Het boek nog eens gaan lezen, lijkt me. Genieten van het verhaal op zich en al lezend de eventuele symboliek overpeinzen en herkauwen. Neem er vooral uit mee, wat je eruit wilt meenemen en laat liggen wat je wilt laten liggen. Literatuur is kunst die je op allerlei manieren kan verrassen. Literatuur is geen wiskunde. Er is niet één juiste interpretatie van X.. En daarmee zijn we weer bij Lewis Carroll beland, die schrijver én wiskundige was. Mooi moment om met dit epistel op te houden.
Dit bericht kan affiliate links bevatten. Wanneer je via zo’n link iets aanschaft, krijg ik daarvoor een kleine commissie. Jij betaalt daarvoor natuurlijk niks extra’s.
